GENETİK MÜHENDİSLİĞİ
GENETİK MÜHENDİSLİĞİ NEDİR?
- Bilindiği gibi genler , bir organizmanın özelliklerini belirleyen kimyasal bilgiyi taşır.
- Genler değiştirilerek bir organizmaya istenilen özellikler kazandırılabilir.
- Genetik mühendisliği , bilimadamlarının genleri bir organizmadan alıp diğerine aktarmalarına imkan veren bir teknolojidir.
- Bu teknoloji ; nükleik asit hibridizasyonu , rekombinant DNA , PCR , hücre kültürü ve monoklonal antikor tekniklerini içerir .
- Bunlardan en başarılı ve yaygın olan rekombinant DNA tekniği ; restriksiyon enzimlerini kullanarak “gene splicing” de denilen DNA’nın istenilen bölgesinin kesilip çıkarılması ve kesilen parçanın ligaz enzimi kullanılarak “vektör” adı verilen taşıyıcı bakterinin plazmidine yapıştırılması işlemlerini içerir. Daha sonra plasmid bakteri içine yerleştirilerek rekombinant DNA’nın normal hücresel aktivitesine devam etmesi sağlanır.
- Bugün genetik mühendisliğinin bitki ve hayvanlarda uygulanmasıyla daha iyi ve sağlıklı yiyecekler, daha güvenli temiz bir çevre ve sağlık alanındaki gelişmeler insanlara sunulmuştur.
2006 -1.VE 2. BÖLÜM ÖSYS BİYOLOJİ SORULARI
ÖSS 2006 BİYOLOJİ 1. BÖLÜM
23.
I. Adaptasyon
II. Mutasyon
III. Kalıtsal varyasyon
Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden
hangilerini “doğal seçilim”le kazanır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
24. Kapalı bir deney ortamında, deneyin başlangıcından 24 saat sonra, karbondioksit ve serbest azot miktarının azaldığı, oksijen miktarının arttığı gözleniyor.
Bu değişikliğe, aşağıdakilerin hangisinde verilen
iki canlı grubunun birlikte yaşaması neden olur?
A) Yeşil bitki – Mantar
B) Parazit bitki – Mantar
C) Baklagiller – Nitrifikasyon bakterileri
D) Yeşil bitki – Parazit bitki
E) Mantar – Çürükçül bakteriler
25. Normal çevre koşullarında, bitkilerin kloroplastlarında
aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşmez?
A) Enzimlerin kullanılması
B) ATP üretimi
C) DNA nın eşlenmesi
D) Organik madde üretimi
E) Yağ depolanması
26. Sıcak ve kuru bir ortamda bulunan ve yeterli miktarda su alamayan normal bir insanın vücudunda,
I. vücut iç sıcaklığında artma,
II. terleme,
III. doku sıvısındaki tuz miktarında azalma
olayları, aşağıdakilerin hangisinde verilen sıraya
göre gerçekleşir?
A) I – II – III B) I – III – II
C) II – I – III D) III – I – II
E) III – II – I
27. Nükleik asitlerin,
I. organel yapısında yer alma,
II. protein sentezinde rol oynama,
III. aminoasitleri tanıma
özelliklerinden hangileri RNA çeşitlerinin tümünde bulunur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
28. Aşağıdakilerden hangisi turgor basıncı yüksek olan bir bitki hücresinin turgor basıncının azalmasını sağlar?
A) Hücrenin izotonik bir ortama konması
B) Hücrenin, sitoplazmasındaki çözünmüş maddeleri dış ortama atması
C) Hücrenin hipotonik bir ortama konması
D) Hücrenin, ozmotik basıncı yüksek bir ortama konması
E) Hücrenin ATP kullanarak suyu içine alması
29. Hücrede gerçekleşen biyokimyasal olaylarla ilgili,
I. Hücre içi enerji üreten reaksiyonların başlaması için enerji gerekir.
II. Metabolik bir yolda yer alan enzimler birbirini izleyerek işlev görür.
III. Reaksiyonun başlaması için enzimin bulunması her zaman yeterlidir.
açıklamalarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II
D) I ve III E) II ve III
30. Aynı türden kırmızı çiçekli iki bitki arasında yapılan birinci çaprazlama sonucunda 3/4ü kırmızı çiçekli, 1/4ü beyaz çiçekli olan F1 dölü elde edilmiştir. F1
dölünden alınan kırmızı çiçekli iki bitkiyle yapılan ikinci çaprazlamadan elde edilen F2 dölündeki tüm bitkiler kırmızı çiçekli olmuştur.
Buna göre,
I. Birinci çaprazlamaya alınan bireylerin ikisi de heterozigottur.
II. F1 dölündeki bireylerin bir kısmı homozigot bir kısmı heterozigottur.
III. İkinci çaprazlamaya alınan bireylerin ikisi de heterozigottur.
ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
23. A 24. C 25. E 26. A 27. B 28. D 29. C 30. A
2.BÖLÜM
I. glukozun nişastaya çevrilmesi,
II. ozmotik basıncın düşmesi,
III. hücre içinde karbondioksit birikmesi,
IV. suyun komşu epidermis hücrelerine geçmesi
olaylarının hangi sırayla gerçekleşmesi sağlar?
A) I – II – IV – III B) II – III – I – IV
C) III – I – II – IV D) IV – I – II – III
E) IV – II – III – I
24. Fotosentezde aynı klorofil molekülünün tekrar tekrar kullanılabilmesini aşağıdakilerden hangisi sağlar?
A) Ortamda ADP moleküllerinin bulunması
B) Oksijenin sudan ayrılması
C) Yüksek enerjili elektron enerjilerinin ATP lerde tutulması
D) P-5C-P bileşiğinin serbest karbondioksiti tutması
E) Elektron taşıma sistemine elektron aktarılması
25. Kapalı tohumlu diploit bir bitkide,
I. mikrospordan tüp çekirdeğinin oluşması,
II. triploit endosperm çekirdeğinin oluşması,
III. zigottan embriyo oluşması,
IV. üretken (generatif) çekirdekten sperm
çekirdeklerinin oluşması
olaylarından hangileri mitozla gerçekleşir?
A) I ve II B) II ve III C) II ve IV
D) I, III ve IV E) II, III ve IV
26. Botoks, insanda uygulandığı bölgede sadece motor sinirlerdeki iletimi engellemek için kullanılan bir maddedir.
Buna göre, botoks, uygulandığı bölgede,
I. uyarıların alınarak merkezi sinir sistemine iletilmesi,
II. tepki organında cevap oluşması,
III. uyarıların merkezi sinir sisteminde algılanması
işlevlerinden hangilerini engeller?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
27.
Yukarıdaki şemada, insan karaciğerini oluşturan lopçuklardan biri, numaralanmış bazı damarları, kanalları ve bir kısım hücreleriyle gösterilmiştir. Karaciğerin lopçuklarında gerçekleşen olaylar arasında,
I. üretilen safra sıvısının uzaklaştırılması,
II. depolanmış öncül A vitamininden oluşturulan A vitamininin kan dolaşımına gönderilmesi olayları da vardır.
Lopçuklarda I. ve II. olaylarla ilgili madde akışının gerçekleştiği yapılar ve bu yapıların madde akışına göre sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
I. olay II. olay
A) 1→2→3 3 →2→4
B) 2→4 →5 1→4 →3
C) 3 →5 →4 2→3 →1
D) 3 →2→1 3→5 →4
E) 4 →3 →1 5 →2→4
28. İnsanda, kan plazmasının ozmotik basıncının artması, aşağıdakilerden hangisine neden olur?
A) Atılan idrar miktarının azalmasına
B) Kanda glukoz miktarının artmasına
C) İdrarda glukoz miktarının azalmasına
D) İdrarla atılan tuz miktarının artmasına
E) İdrarla atılan üre miktarının artmasına
29. Himalaya tavşanlarında kuyruk, kulak ve ayak uçları siyah, vücudun diğer kısımları beyaz renklidir. Bir deneyde, bir Himalaya tavşanının sırt bölgesindeki bir alan tıraş edilip bu kısma buz yastığı konmuştur. Bu
bölgede yeni çıkan kılların siyah olduğu görülmüştür.
Deneyin bundan sonraki aşamalarında:
I. Yukarıda sözü edilen tavşan, sırt bölgesinde çıkan siyah kıllar tıraş edildikten sonra, doğal ortama bırakıldığında bu bölgede tekrar beyaz kılların çıkması
II. Başka bir tavşanın sırt kılları tıraş edilip bu bölgeye sıcak yastık uygulanması sonucunda bölgede beyaz kılların çıkması
III. Sırtında siyah bölge oluşturulan başka bir tavşanın doğal üreme ortamında üremesiyle oluşan yavruların kıl renklerinin Himalaya tavşanlarının normal kıl renklerinde olması
durumunda, bunlardan hangileri modifikasyon kanıtı olarak kullanılabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve III E) II ve III
30.
Yukarıdaki soyağacı, eşeye bağlı olarak kalıtılan bir özelliği göstermektedir.
İzlenen özellik bakımından, bu soyağacındaki bireylerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) 1. ve 6. bireylerin izlenen özellikle ilgili genotipleri aynıdır.
B) 2. ve 4. bireylerin izlenen özellikle ilgili genotipleri farklıdır.
C) 3. bireyde izlenen özellikle ilgili allel bulunmaz.
D) 5. birey taşıyıcıdır.
E) 7. birey homozigottur.
23. C 24. E 25. D 26. B 27. D 28. A 29. D 30. A
ÖSYS DE BİYOLOJİ SORU DAĞILIMI ( KONULARA GÖRE)
| SON 11 YILIN SORU SAYILARI | 1995-2005 ÖSS SORUSU | 1988-1998 ÖYS SORUSU |
| LİSE 1. SINIF BİYOLOJİ KONULARI | 60 (%42) | 25 (%13) |
| Bilimsel Çalışma - Canlılık ve Besinler | 6 | 2 |
| Nükleik Asitler - ATP ve Enzimler | 11 | 4 |
| Canlılığın Temel Birimi "HÜCRE" | 12 | 8 |
| Hücre Bölünmeleri "Mitoz ve Mayoz" | 3 | 5 |
| Biyosistematik ve Canlı Grupları | 10 | 4 |
| Dünya Ortamı ve Canlılar "EKOLOJİ" | 18 | 2 |
| LİSE 2. SINIF BİYOLOJİ KONULARI | 38 (%26) | 78 (%42) |
| Koloniler - Bitkisel ve Hayvansal Dokular | 3 | 2 |
| Canlılarda Sinir ve Duyu Sistemleri | 4 | 13 |
| Hormonlar ve Endokrin Sistemi | 2 | 7 |
| Canlılarda Destek ve Hareket Sistemleri | 0 | 7 |
| Beslenme ve Sindirim Sistemleri | 6 | 13 |
| Bitkilerin Yapısı ve Fizyolojisi | 9 | 12 |
| Dolaşım ve Bağışıklık Sistemleri | 7 | 10 |
| Canlılarda Solunum Sistemleri | 3 | 5 |
| Canlılarda Boşaltım Sistemleri | 4 | 9 |
| LİSE 3. SINIF BİYOLOJİ KONULARI | 46 (%32) | 84 (%45) |
| Eşeyli ve Eşeysiz Üreme Çeşitleri | 2 | 3 |
| Bitkilerde Üreme ve Gelişme | 1 | 6 |
| Hayvanlarda ve İnsanda Üreme | 1 | 10 |
| Hayvanlarda ve İnsanda Gelişme | 2 | 8 |
| Biyolojik Şifre ve Protein Sentezi | 1 | 5 |
| Fermantasyon ve Oksijenli Solunum | 6 | 7 |
| Fotosentez ve Kemosentez | 14 | 14 |
| Kalıtıma Giriş ve Çaprazlamalar | 5 | 6 |
| Kan Grupları ve Cinsiyete Bağlı Kalıtım | 9 | 13 |
| Populasyon Genetiği ve Evrim Teorisi | 5 | 12 |